Algemene beschouwingen begroting 2019

8 november 2018. Voorzitter, Raad, College, Ambtenaren, luisteraars thuis, mensen op de publieke tribune en pers: We zijn op de goede weg in onze mooie gemeente. De gemeente staat er financieel rooskleurig voor en het is tijd om verder te investeren.

Er zijn reeds een aantal successen geboekt in de periode dat deze coalitie draait. Zoals het besluit om versneld om te bouwen naar led-buitenverlichting en het hoofdlijnen kader grondgebonden  zonneparken.  Er waait duidelijk een nieuwe wind in het gemeentehuis. Een nieuwe wind die ambitie en  verbinding uitstraalt. Verbinding tussen ambtenaren en bestuur en samenleving.  En natuurlijk gaat dat met vallen en opstaan.  Zo is er in Wanroij het nodige aan de hand geweest met betrekking tot het fiets/wandelpad en de N602. Daarbij roepen we op om vooral met elkaar in verbinding te blijven en samen te zoeken naar oplossingen voor zover de financiële kaders dat toelaten.

Verbinding is ook langzaam maar zeker aan het ontstaan in de samenwerking binnen het Land van Cuijk. Door ons besluit om te gaan voor één grote gemeente is er een nieuw perspectief ontstaan. Er is duidelijkheid gegeven en daarmee richting. Door gezamenlijk een plan van aanpak op te stellen en tegelijk de verbinding open te houden naar de gemeenten die nog twijfelen maken we wel stappen vooruit. De tekst die in de begroting staat over verschillend én gelijkwaardig spreekt ons bijzonder aan. Er staat nu een krachtige en zelfbewuste gemeente Sint Anthonis die op een gelijkwaardig niveau de fusiebesprekingen in kan gaan.

De gemeente staat er goed voor en hoe is het dan met de gemeenschap? Hoe is het met de zachte kant van de samenleving? Als we in de begroting kijken bij het programma sociaal domein dan zie je bij de beleidsindicatoren dat we in onze gemeente bovenmatig goed presteren. Dat is een hele prettige uitgangspositie. Tijdens het maken van deze algemene beschouwingen vroegen we ons af hoe het nog beter kan. Anders gezegd hoe kunnen we onze vitaliteit verhogen? Dat bracht ons op het idee van de Blue Zones. Blue Zones zijn plekken op de wereld waar de meeste 100-jarigen wonen en waar mensen gezond en vitaal oud worden. Er zijn 5 plekken opgespoord: Sardinië, Okinawa in Japan, Ikaria in Griekenland, Loma Linda in Californië en Nicoya in Costa Rica. Deze plekken hebben een aantal overeenkomsten die maken dat mensen daar gezond en gelukkig leven. Het sluit aan bij een initiatief in Brabant genaamd Vital Zone. Zo zijn er zijn 6 positieve pijlers die bijdragen aan geluk en gezondheid.

  1. Een levensdoel hebben, zingeving
  2. Goede, gezonde voeding
  3. Voldoende beweging
  4. Zinnig werk en inkomen
  5. Thuis voelen & erbij horen
  6. Gezonde en veilige omgeving

Het zou toch gaaf zijn als het Land van Cuijk ook zo’n zone zou worden. Even terug naar onze eigen gemeenschap.  Laten we er een paar peilers uitpakken. De peiler van een levensdoel hebben en zingeving ervaren heeft veel kanten. De basis voor het vinden van zo’n levensdoel wordt mede gevormd door het ervaren van goed onderwijs. En daar hebben we als gemeente invloed op. We staan voor goed en bereikbaar onderwijs. Integrale kindcentra, duurzame schoolgebouwen en groene schoolpleinen helpen ons daarbij. We zijn daar goed bezig. Bij dat goede onderwijs hoort ook muziek. Muziek maken is belangrijk. Het maakt kinderen slimmer en creatiever, zorgt voor een betere samenwerking in de klas en de schoolprestaties van leerlingen verbeteren op diverse vlakken. Daarnaast is muziek maken ook nog eens heel leuk en levert voor veel mensen een bijdrage aan zingeving. Daarom hebben we samen met onze coalitiepartner een motie voorbereid die dit nog eens onderstreept.

De peiler goede en gezonde voeding is een persoonlijke keuze. We hebben als gemeente ook geen invloed op het aanbod in de lokale supermarkten.  Alhoewel meer aandacht voor lokaal geproduceerd gezond voedsel wel  heel goed zou zijn. Het thema van het land van Cuijk “een goei leven” speelt hier ook op in. Over slow food en het daaruit volgende cittaslow hebben we in de vorige raadsperiode regelmatig gesproken. Slow food staat voor eten dat goed van kwaliteit is, vol van smaak en gezond. Geproduceerd met respect voor de natuur en dat te koop is voor een eerlijke prijs, zowel voor consument als producent. Daar is SAN nog steeds een sterk voorstander van.

De peiler voldoende beweging. Op deze peiler hebben we  als gemeente ook invloed en we kunnen een en ander stimuleren. In de begroting zien we dat 60% van onze inwoners een sport beoefent, terwijl dat landelijk circa 50% is. Dat doen we dus al heel goed, daarbij zetten we in op breedtesport en komt er ook een nieuw speelruimteplan. Ook de aandacht voor positieve gezondheid in de begroting door bijvoorbeeld een beweegprogramma voor senioren juichen we toe.

Een andere peiler van vitaliteit is zinnig werk en inkomen. De netto arbeidsparticipatie ligt duidelijk boven het landelijk gemiddelde op 70%, dus dat is erg goed. Ik heb geen cijfers kunnen vinden over vrijwilligerswerk maar dat is in onze gemeente ook erg sterk ontwikkeld en wordt door deze gemeente ook ondersteund. In de begroting zien we wel dat we met banen achterlopen bij het landelijk gemiddelde dus dat mag echt beter. In het programma Economie zien we dan ook ambitie op dit onderwerp. Nieuwe economische dragers zoals recreatie en toerisme en het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid. Van oudsher is onze economie vooral gericht op de agrarische ondernemers. We vragen hierbij aandacht voor alle ondernemers en beleid voor het aantrekken van nieuwe economische activiteiten. Mooi om de aankondiging te zien van de 2e gemeentelijke ondernemersavond die zeer binnenkort plaatsvindt.  Sint Anthonis zal zich ook moeten gaan richten op nieuwe economische activiteiten die aansluiten bij de groeisectoren in de economie zoals zakelijke dienstverlening, technostarters , IT dienstverleners en de zorg- en de maakindustrie. Aan de ligging en bereikbaarheid door de A 73 zijn er voldoende mogelijkheden aansluiting te vinden bij grote ontwikkelingen in Nijmegen en Venlo. Zoals bijvoorbeeld plekken te genereren voor technostarters, ontmoetingsruimtes voor zakelijke dienstverleners en aandacht te hebben voor de grote toename van ZZP-ers. Een projectplan om de vestigingsvoorwaarden te versterken kan een enorme impuls betekenen voor de bedrijvigheid en levendigheid binnen onze gemeente.

De 5e peiler is thuis voelen en erbij horen. Het is goed om te lezen dat we inzetten op een vangnet dat breder is dan de gemeentelijke voorzieningen zoals het doorontwikkelen van de dementievriendelijke gemeente en het stimuleren van de mantelzorg. Het streven is om een inclusieve samenleving te maken waarin iedereen meedoet. De gemeente zet zich hier al voor in en gaat kijken wat er nog meer kan helpen. Zo is er aandacht voor het versterken van basisvaardigheden en de aanpak van laaggeletterdheid door o.a. in te zetten op informele cursussen. Sport, Kunst en Cultuur helpen ook bij het thuis voelen en erbij horen. Mooie voorbeelden zijn de bijzondere open lucht voorstellingen de afgelopen jaren zoals in de schaduw van de Romfabriek en de open lucht concerten van de Kunstkring. De gemeente mag dit  nog meer faciliteren en stimuleren.

Thuis voelen doe je ook in een prettige woning. In de begroting wordt dat bij het programma ruimte behandeld. Betaalbare woningen voor jongeren zodat ze niet wegtrekken en veranderende woonbehoefte van senioren zijn onderwerpen die in dit programma staan genoemd. Er wordt creativiteit en actie gevraagd. Wij vinden het erg jammer dat de grondprijzen weer zijn verhoogd naar het niveau van 2017. Wij denken dat verlaging van de grondprijzen een goede maatregel was om snelheid te krijgen in het bouwen van nieuwe én duurzame woningen. Ook zien we graag dat er gebruik gemaakt gaat worden van de starterslening. Daarom hebben we een motie en een amendement voorbereid die we samen met de VVD indienen.

Tenslotte de laatste peiler van een vital zone:  een gezonde en veilige leefomgeving.  We wonen in één van de veiligste gemeenten van Brabant dus qua veiligheid doen we het tot op heden erg goed. Ondermijning is echter iets wat onze veiligheid en vitale samenleving onder druk zet. Daarom zou de maatschappelijke bewustwording op dit thema vergroot moeten worden door aan te geven hoe groot dit vraagstuk nu feitelijk is. Dat is ons nog steeds niet echt helder.

Dan de gezondheid en vitaliteit van die leefomgeving? Er zijn signalen dat het niet zo goed gaat met die vitaliteit. We hebben één van de droogste en warmste zomers van de laatste eeuw achter de rug en nog is het buitengewoon droog. We ervaren meer extremen. Klimaatverandering is een feit en we hebben nog maar beperkt tijd om de schade beperkt te houden tot maximaal 1,5 graad stijging wereldwijd. In de begroting wordt de ambitie uitgesproken om een tandje bij te zetten op klimaatmitigatie en klimaatadaptatie. Klimaatmitigatie moet vorm krijgen door de energietransitie, hiermee hebben we met het beleid zonneparken en het versneld aanleggen van led-buitenverlichting weer een stap gezet. Verder verwachten we niet dat nieuwe woningen nog op het aardgas aangesloten gaan worden. Hoe we omgaan met klimaatadaptatie verwachten we ook in diverse plannen waaronder het nieuwe Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan terug te vinden.

De terugloop van de biodiversiteit is ook een signaal van de toestand van onze leefomgeving, misschien nog wel een groter probleem dan de klimaatverandering. We hebben er wel aandacht voor als bijenvriendelijke gemeente en het onlangs uitgerolde programma Ervenplus, echter biodiversiteit zit erg verstopt in deze begroting, het zit onder Cultuur, sport en recreatie. Het krijgt ons inziens nog absoluut niet de aandacht die het verdient. Dit moet echt beter. We verwachten het dan ook als belangrijk onderdeel terug vinden in de nieuwe beleidsplannen. Zo verwachten we aandacht voor de kwaliteit van de bodem in het nieuwe grondbeleid, faunapasseerbaarheid in het beheerplan wegen en het  bruggenbeheerplan. In het groenstructuurplan verwachten we verbeteren van de biodiversiteit als centraal thema terug te vinden.

Gezonde leefomgeving gaat ook over de lucht die we inademen. Daar maken we ons zorgen over. We hebben in de begroting het woord lucht maar eenmaal terug gevonden en dat was bij openluchtrecreatie. In onze gemeente worden echter de hoogste gehaltes ammoniak van Nederland gemeten. Zo is afgelopen jaar in een meetpunt van het Meetnet Ammoniak Natuurwaarden in Landhorst een waarde van 22,4 microgram/m3 ammoniak in de lucht aangetroffen. Landelijk ligt het gemiddelde op 5,3 microgram/m3 en in onze regio is het gemiddeld 12 microgram/m3. Bij een vitaal platteland hoort ook een gezonde luchtkwaliteit, daar is iedereen het over eens. Toch zijn er veel  meningsverschillen over wat dan die gezonde luchtkwaliteit moet zijn. Dan helpt het om de feiten op tafel te krijgen. Stank is relatief, maar meten is weten. Meten en gezamenlijke feiten verzamelen helpt volgens ons om de dialoog tussen ondernemers en burgers op gang te brengen. Wij roepen dit college op om er voor te zorgen dat er een lokaal meetnet luchtkwaliteit wordt opgezet voor het grondgebied van de gemeente Sint Anthonis en we dienen hiertoe samen met de VVD een motie in.

Dan als laatste nog iets over de stijging van de lokale lasten. Dit komt vooral door de stijging van de  Afvalstoffenheffing en de Rioolheffing.  Dit onderstreept wat ons betreft nog eens het belang van het toewerken naar een circulaire economie en de aanpak van klimaatverandering. Het kost de burger nu echt steeds meer. In de circulaire economie is afval een grondstof, maar daar zijn we nog lang niet. Nu kost het steeds meer om er op een deugdelijke manier vanaf te komen. En dat zal ook meer gaan kosten tot het moment dat afval daadwerkelijk als grondstof wordt beschouwd en het geld gaat opleveren. Verder zie je dat klimaatadaptatie tot uiting komt in de stijging van de rioolheffing. In de vorige raadsperiode kon hier nog een korting op gegeven worden maar dat is nu echt afgelopen. We zullen moeten gaan inspelen op het veranderende klimaat en onze waterhuishouding op orde moeten brengen.

Onze conclusie: met deze begroting zijn we op de goede weg om een vitale zone te worden. Op veel peilers doen we het al erg goed. Op sommige zal er echter wel een tandje bij moeten.

Een reactie plaatsen